ଓଡ଼ିଶାର ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା, ଯାହା କେବଳ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ଅପୂର୍ବ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ବ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ବଣେଇ ବନଖଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଆଉ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ ହେଉଛି ଖଣ୍ତାଧାର ଜଳପ୍ରପାତ। ଏହା କେବଳ ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ବର୍ଗ। ପ୍ରାୟ ୨୪୪ ମିଟର (୮୦୧ ଫୁଟ) ଉଚ୍ଚତାରୁ ପାହାଡ଼ର କଠିନ ପୃଷ୍ଠ ଚିରି ତଳକୁ ଖସୁଥିବା ଏହି ଜଳଧାରା ଦେଖିବାକୁ ଏକ ବିଶାଳ ଖଣ୍ଡା ଭଳି ମନେ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାର ନାମ 'ଖଣ୍ତାଧାର' ରଖାଯାଇଛି।

ଖଣ୍ତାଧାରକୁ ଶିମିଳିପାଳର ବରେହିପାଣି ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ଦ୍ଵିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷରେ ୧୨ତମ ବୃହତ୍ତମ ଜଳପ୍ରପାତ ଭାବେ ସ୍ବୀକୃତି ମିଳିଛି। ଏହି ପ୍ରପାତର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ହେଉଛି 'କୋରାପାଣି ନାଳ' ନାମକ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳଧାରା। ଏହାର ପତନ ଶୈଳୀକୁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ 'ଘୋଡ଼ାଲାଞ୍ଜ' ଭାବେ ବର୍ଗୀକୃତ କରିଛନ୍ତି, କାରଣ ଏହାର ଜଳଧାରା ପଥର ଦେହରେ ସଂଲଗ୍ନ ହୋଇ ସିଧାସଳଖ ତଳକୁ ଖସିଥାଏ। ଏହା ଏକ ବାରମାସୀ ଜଳପ୍ରପାତ ହୋଇଥିବାରୁ ବର୍ଷର ସବୁ ସମୟରେ ଏହାର ଶୀତଳ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ବେଶ୍‌ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଥାଏ I

ଯଦିଓ ଏହା ବର୍ଷସାରା ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ମାତ୍ର ବର୍ଷାଦିନେ ଖଣ୍ଡାଧାରର ରୂପ ଭିନ୍ନ। ମୌସୁମୀ ବାୟୁର ଆଗମନ ସହ କୋରାପାଣି ନାଳ ଯେତେବେଳେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉଛୁଳି ଉଠେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରପାତର ଗର୍ଜନ ଏବଂ କାୟା ବହୁଗୁଣିତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଏହାର ପାଦଦେଶରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଜଳକଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପଡ଼େ, ସେଠାରେ ଏକ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ପବନର ଗତି ଅନୁସାରେ ଜଳଧାରା ଦୋଳାୟମାନ ହେବା ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁଟି ମଧ୍ୟ ନାଚିଲା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଅନୁଭୂତି ପ୍ରଦାନ କରେ।

ଖଣ୍ଡାଧାର କେବଳ ଏକ ପ୍ରପାତ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଜୈବବିବିଧତାର ପ୍ରମୁଖ ଅଞ୍ଚଳ। ଏହି ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୬୦୦ ପ୍ରଜାତିର ଉଦ୍ଭିଦ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ଔଷଧୀୟ ଗଛ, ବ୍ରାୟୋଫାଇଟ୍ସ ଏବଂ ଲାଇକେନ୍ସ ଆଦି ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ଏଠାରେ ସମ୍ବର, କୁଟୁରା, ବରାହ, ଭାଲୁ ଆଦି ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପକ୍ଷୀ ବାସ କରନ୍ତି। ବିରଳ ପ୍ରଜାତିର ଗୋଡ଼ ନଥିବା ଏଣ୍ଡୁଅ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗର ପ୍ରଜାପତି ଏବଂ ପକ୍ଷୀଙ୍କ କାକଳିରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ସବୁବେଳେ ଜୀବନ୍ତ ମନେହୁଏ।

ଆଜିର ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ଜୀବନଶୈଳୀରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଖଣ୍ଡାଧାର ଏକ ଆଦର୍ଶ ସ୍ଥାନା ଏଠାକୁ ଆସୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ କେବଳ ପ୍ରପାତ ଦେଖିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆନନ୍ଦ ନେଇପାରିବେ। ଇକୋ-ଟୁରିଜିମ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମନୋରଞ୍ଜନଧର୍ମୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

ଯେପରିକି-

ଟ୍ରେକିଂ ଓ ସାଇକେଲିଂ: ଜଙ୍ଗଲର ସବୁଜିମା ମଧ୍ୟରେ ସାଇକେଲିଂ ଓ ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିବା ଏକ ରୋମାଞ୍ଚକର ଅନୁଭୂତି ଦେବ।

ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ: ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି କିଛି ନୂଆ କଥା ଶିଖାଇବା ସହ ମଉଜ ମଜଲିସ୍‌ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

ବାର୍ଡ ୱାଚିଂ: ପକ୍ଷୀ ପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ମନଲୋଭା ସ୍ଥାନ।

ଶିଶୁ ଉଦ୍ୟାନ: ପିଲାମାନଙ୍କ ଖେଳକୁଦ ଓ ବଣଭୋଜି କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

ପରିଶେଷରେ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ଖଣ୍ଡାଧାର ଜଳପ୍ରପାତ କେବଳ ପଥର ଉପରୁ ଖସୁଥିବା ଏକ ଜଳଧାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ପ୍ରକୃତିର ଏକ ଅନନ୍ୟ ରଚନା। ଏହାର ସୁଉଚ୍ଚ ଜଳଧାରାର ଗର୍ଜନମୟ ସଙ୍ଗୀତ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଏକ ନିଆରା ଅନୁଭୂତି ଦିଏ। ଏହାର ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଉପଭୋଗ କରିବା ସହ ଏହି ଜୈବ ବିବିଧତା ସମ୍ପନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ। ଯଦି ଆପଣ କୋଳାହଳପୂର୍ଣ୍ଣ ସହରୀ ଜୀବନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ପର୍ଶକୁ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଖଣ୍ଡାଧାର ଆପଣଙ୍କ ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଛି I ଏହି ରୂପେଲି ଝରଣାର ସ୍ମୃତି ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତିର ଆହୁରି ନିକଟତର କରିବ।