ଆମ ଜନଜାତି ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରତିଟି ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ମାଟି ଓ ମଣିଷର ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ। ଏହି କ୍ରମରେ "କରମା" ପର୍ବ କେବଳ ଏକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ଥିବା କୃତଜ୍ଞତାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତୀକ। ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଶାର ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଥିବା ଜନଜାତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପର୍ବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସର ସହ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ। ଶସ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା, ଭଲ ଅମଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏହି ପର୍ବକୁ ଅତି ନିଷ୍ଠାର ସହ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି।

କରମା ପୂଜା ମୁଖ୍ୟତଃ ପାଞ୍ଚଟି ଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ:

​ରାଜୀ କରମା: ଭାଦ୍ରବ ମାସ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀରେ ଏହା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

​ଜିତିଆ କରମା: ଦ୍ବାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହି ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

​ଦଶହରା କରମା: ଦଶହରାଠାରୁ ଦଶମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଉତ୍ସବର ଧାରା ଚାଲେ।

​ଭାୟା କରମା: ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ।

​ରୋଗମୁକ୍ତି କରମା: ଶେଷରେ ଉତ୍କଟ ବ୍ୟାଧିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ବିଶେଷ ପୂଜା କରାଯାଏ।

କରମା ପର୍ବର ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦିଗ ହେଉଛି କରମା ନୃତ୍ୟ। ଦେବୀ "କରମ ସାନି"ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଆଦିବାସୀ ଭାଇଭଉଣୀମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ସାମୂହିକ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏହି ନୃତ୍ୟ କେବଳ ମନୋରଞ୍ଜନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅତୁଟ ବନ୍ଧନକୁ  ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଟିମକି ଓ ଠୁମକି ଆଦି ବାଦ୍ୟର ତାଳରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶଟି ଉତ୍ସାହମୟ ହୋଇଯାଏ।

କରମାକୁ ଆଧାର କରି କିଛି ଲୋକ କଥା ରହିଛି।

ସାତ ଭାଇଙ୍କ କାହାଣୀ: ଓରାଁ ଓ ଭୂମିଜ ଜନଜାତି ଅନୁସାରେ, ସାତ ଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସାନ ଭାଇ କରମ ଗଛ ମୂଳେ ନୃତ୍ୟ କରିବାରେ ଏତେ ମଗ୍ନ ଥିଲା ଯେ, ଚାଷ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ବଡ଼ ଭାଇମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ନେଇପାରିଲାନି। ବଡ଼ ଭାଇମାନେ ରାଗିଯାଇ କରମ ଗଛକୁ ନଦୀରେ ଫିଙ୍ଗି ଦେବାରୁ ସେମାନଙ୍କର ସବୁ ଧନ ସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ପରେ ସାନ ଭାଇ ପୁଣି କରମ ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇଥିଲା।

ବଣିକର କାହାଣୀ: ପାଉରି ଭୂୟାଁମାନଙ୍କ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ, ଜଣେ ଧନୀ ବଣିକ ବିଦେଶରୁ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ସହ ଫେରିଲେ। ହେଲେ ଘରଲୋକ କରମା ପୂଜାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ କେହି ଆସିନଥିଲେ। ବଣିକ ରାଗିଯାଇ କରମ ଗଛକୁ ଉପାଡ଼ି ଫିଙ୍ଗି ଦେବାରୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନବାହୀ ଜାହାଜ ସମୁଦ୍ରରେ ବୁଡ଼ିଗଲା। ପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସେ ନିଜର ସମ୍ପତ୍ତି ଫେରି ପାଇଥିଲେ।